Selectie
Het verwerven van een duurzaam toegankelijke website
Dit hoofdstuk gaat in op het stellen van de juiste eisen door een opdrachtgever bij het verwerven van een duurzaam toegankelijke website. Het proces van selectie zal in stappen worden besproken.
Inhoudsopgave
- Selectiecriteria voor het verwerven van een duurzaam toegankelijke website
- Proces voor het specificeren van een duurzaam toegankelijke website
Selectiecriteria voor het verwerven van een duurzaam toegankelijke website
Voordat opdracht gegeven wordt tot de bouw van een website zal er een keuze moeten worden gemaakt tussen de verschillende uitgebrachte offertes. Een belangrijk criterium voor een eerste selectie is de mate waarin de offertes voldoen aan de gestelde eisen in de offerteaanvraag. Dit klinkt eenvoudig, maar is lastig te bepalen. Hoe beoordelen we of het geoffreerde product daadwerkelijk voldoet aan de gestelde eisen en hoe weten we of de partij die de offerte heeft uitgebracht in staat is om het geoffreerde product te leveren?
De beoordeling of de offerte voldoet aan de duurzaam toegankelijkheidseisen kan formeel worden geregeld door de gestelde toegankelijkheidseisen in de offerte te laten bevestigen. Op deze manier kan het product bij oplevering aan deze eisen worden getoetst. Hoe weten we echter of de leverancier in staat is om de gestelde eisen te kunnen realiseren? Dit is een lastig selectiecriterium. Hiervoor is informatie nodig waaruit blijkt dat de leverancier websites bouwt die aan de gestelde criteria voldoen. Hiervoor zijn twee methoden te onderscheiden. Ten eerste het kwalificeren van producten van de leverancier en ten tweede het kwalificeren van de leverancier.
Kwalificatie van producten
Bij het kwalificeren van producten zal gebruik gemaakt worden van algemeen geldende toetsingscriteria. In veel branches kennen we normeringkeurmerken (denk aan bijv. NEN, Kemakeur) die worden gebruikt om producten te voorzien van een label waarmee gebruikers op een eenvoudige manier kunnen nagaan aan welke algemene eisen het product voldoet.
Dit mechanisme verlangt dat er algemeen aanvaarde toetsingscriteria zijn voor een product en dat er een onafhankelijk en geaccepteerd keuringsinstituut is dat de producten kan toetsen op deze criteria. Op dit moment zijn er een aantal branches met een dergelijke keuringsmethode, maar voor het toetsen van websites is deze nog niet aanwezig. Er zijn echter wel verschillende initiatieven op dit terrein. Zo specificeert het Web Accessibility Initiative (WAI) van het W3C met haar WCAG richtlijnen een lijst met toegankelijkheidseisen.
Ook het Waarmerk drempelvrij.nl heeft eisen opgesteld waaraan een website moet voldoen om toegang te bieden aan alle mensen (incl. gehandicapten en mensen met een niet-PC browser of andere omgeving). Al deze eisen zijn echter weer gebaseerd op de toegankelijkheidseisen van WAI.
Ook wat betreft de duurzame toegankelijkheidseisen die in dit handboek worden gedefinieerd zijn beide initiatieven een onderdeel van duurzame toegankelijkheid. De eisen die worden gesteld zijn gericht op het toegankelijk maken van websites en minder op het duurzaam toegankelijk maken van de informatie die via websites wordt ontsloten.
Er is op dit moment nog geen geschikte norm waaraan duurzaam toegankelijke websites en haar informatie moeten voldoen. Echter de eisen die in het raamwerk van eisen worden genoemd kunnen wel een goede basis vormen voor een toekomstige norm.
Kwalificatie leverancier
Een andere methode om meer zekerheid te verkrijgen of een leverancier zijn beloftes uit de offerte kan nakomen is het certificeren van leveranciers. Deze certificering geeft een indicatie van de mate waarin de leverancier volgens bepaalde normen werkt. Deze certificering kan gaan over de methode van werken bij de leverancier (denk hierbij aan bijv. ISO9001) en de mate van tevredenheid van opdrachtgevers over de betrokken opdrachtnemer en de geleverde producten.
Deze laatste manier wordt veel gebruikt op het Internet waar webwinkels worden gewaardeerd door klanten. Deze methode is niet gestoeld op een heldere eenduidige methode met eisen waaraan een leverancier zich moet houden. Ook degene die de leverancier beoordeelt is geen onafhankelijke partij. Tevens is niet duidelijk wat de verwachtingen en condities waren die voorafgaand aan de realisatie van het product waren gesteld. Immers, gedreven door een lage prijs voor een product kan de leverancier gedwongen worden concessies te doen aan de kwaliteit, waardoor er een lage waardering zou kunnen worden gegeven. In deze methode is het moeilijk om een waardering te geven over een leverancier in relatie tot de prijs-prestatie-verhouding. Hoewel deze methode veel wordt gebruikt is het geen betrouwbare basis voor verwachtingen ten aanzien van de leverancier.
De certificering van leveranciers op basis van vooraf opgestelde en goed meetbare normen geeft een betere indicatie. De eisen waaraan de leverancier volgens deze normen moet voldoen hebben veelal betrekking op de manier van werken bij de leverancier. Hoewel deze methode wel een indicatie geeft over de leverancier is het geen garantie voor de kwaliteit van de geleverde producten. Immers de manier van werken wordt gecertificeerd, niet het product. Een leverancier is in staat om op een genormeerde manier van werken een product te leveren dat niet aan de gestelde eisen voldoet. In de branche van webdesign bureaus is er op dit moment geen sprake van een acceptatie van een dergelijk norm.
De twee beschreven kwalificatiemethoden die we hier hebben besproken blijken elk afzonderlijk niet geschikt om een duidelijke richting te geven aan het selectieproces. Door beide methoden te combineren kan wel een betere ondersteuning in het selectieproces worden gegeven. Op deze manier ontstaat er een gewogen waardering van een leverancier en zijn geleverde producten. Een gecertificeerde leverancier in combinatie met veel tevreden klanten geeft een goede indicatie dat deze leverancier het gestelde in de offerte kan nakomen.
Het stellen van kwalificatie-eisen door de overheid
Het stellen van kwalificatie-eisen door de overheid aan leveranciers van producten moet zorgvuldig gebeuren. Door het stellen van eisen mogen leveranciers niet op voorhand uitgesloten worden van het doen van zaken met de overheid. Het primaire selectieproces moet dus worden gebaseerd op de gestelde eisen en de mate waarin de leverancier hieraan voldoet of kan voldoen. De overheid mag zich niet discriminerend opstellen door bepaalde producten of leveranciers uit te sluiten. In de praktijk zal voor voldoende duidelijkheid moeten worden gezorgd door de specificaties en de daaraan verbonden toetsingscriteria expliciet te beschrijven
Proces voor het specificeren van een duurzaam toegankelijke website
In dit onderdeel willen we enkele praktische stappen definiëren waarmee u op een gestructureerde manier duurzame toegankelijkheidseisen kunt opstellen. Deze eisen kunt u gebruiken bij het opstellen van een offerteaanvraag aan uw website-leverancier.
De volgende stappen moeten worden gezet om te komen tot een duurzaam toegankelijke website.
Het opstellen van een offerteaanvraag
Bij het opstellen van het bestek maakt u gebruik van het raamwerk van eisen dat aan een duurzaam toegankelijke website wordt gesteld. Hierin selecteert u de voor u van toepassing zijnde duurzaamheidaspecten (Informatie-, publicatie-, archivering- en architectuur aspect) en de te stellen kwaliteitscriteria. Deze selectie van eisen kunt u overnemen in uw offerteaanvraag.
Het Besluit Kwaliteit Rijksoverheidswebsites kan als bijlage bij de offerteaanvraag worden meegeleverd. Dit maakt het gevraagde aan de opdrachtnemer expliciet.
Het beoordelen van de uitgebrachte offertes
Bij het beoordelen van de offertes kijkt u eerst of de offertes aan de gestelde eisen voldoen. Dit zijn de eisen zoals die in de offerteaanvraag zijn gesteld. Vervolgens kijkt u in welke mate de leveranciers in staat zijn om aan de gestelde eisen te voldoen. Hiervoor kunt u gebruik maken van informatie over de werkwijze van de leverancier en de in het verleden geproduceerde websites (zie hiervoor selectie criteria voor het verwerven van duurzaam toegankelijke website). Op basis van deze selectieprocedure kunt u een keuze maken voor de meest geschikte leverancier(s). De hoogte van de prijs van de offerte kan dan een doorslaggevende rol spelen bij uw uiteindelijke keuze.
