Home > Aan de slag > Seriële navigatie

Blinden maken vaak gebruik van een schermleesprogramma (screenreader) of een brailleregel om websites te bezoeken. Het grote verschil tussen deze manier van sitebezoek en de gangbare manier, met een grafische browser, is dat een schermleesprogramma of brailleregel de inhoud stap voor stap, van begin tot eind, voordraagt. Het navigeren door deze inhoud wordt seriële navigatie genoemd.

Inhoudsopgave

Rekening houden met seriële navigatie

Nu zijn programma’s voor seriële navigatie standaard al uitstekend in staat om de gebruiker door de inhoud van de pagina te leiden; zo kan de gebruiker vaak van kopregel naar kopregel door de inhoud springen (zie ook Waarom is beschrijvende markup belangrijk?). Toch kunnen webontwikkelaars speciaal rekening houden met groepen bezoekers die aangewezen zijn op seriële navigatie.

  • Geef de mogelijkheid om lange lijsten met links over te slaan. Als in het HTML-document een lange lijst met links voorkomt – bijvoorbeeld hoofd- of subnavigatie – voorzie dan in een link vóór deze lijst waarmee de (visueel of motorisch gehandicapte) bezoeker deze lijst kan overslaan. Dergelijke links worden vaak ‘skip-links’ genoemd, vanwege de mogelijkheid tot het ‘skippen’ (overslaan) van inhoud.
  • Denk aan een gunstige volgorde van de inhoud binnen de broncode van het document. Plaats de hoofdinhoud van de pagina zo hoog mogelijk in de HTML-broncode.
  • Geef boven aan pagina’s met veel onderwerpen een zichtbare indexlijst met links om naar de verschillende onderwerpen op de pagina te springen. Dit is overigens ook nuttig voor bezoekers zonder een visuele handicap. Zie ook Links naar pagina-ankers over het gebruik van ankers.

Gerelateerde richtlijnen

  • R-pd.8.12: Geef blinde bezoekers extra mogelijkheden om lange lijsten met links over te slaan.
  • R-pd.8.13: Geef boven aan pagina’s met veel onderwerpen een pagina-index met links om naar de verschillende onderwerpen te navigeren.

Naar boven

Links voor het overslaan van lange lijsten

Met betrekking tot seriële navigatie vormen bezoekers met een motorische handicap, die afhankelijk zijn van het navigeren van websites via het toetsenbord, een bijzondere groep: zij hebben meestal wel een overzicht van de inhoud van de pagina, maar moeten stapsgewijs over de links op de pagina navigeren. Voor hen kunnen lange lijsten met links eveneens een obstakel vormen.

Een link voor het overslaan van een gedeelte van de pagina-inhoud, bijvoorbeeld een lange lijst, kan er als volgt uitzien.

  1. <strong><a href="#lijsteinde" title="Sla de volgende lijst over">skip lijst</a></strong>
  2.   (lijst)
  3. <p id="lijsteinde">Inhoud na de lijst...

De skip-link verwijst naar een pagina-anker in de inhoud die volgt op de lijst. Zie ook Links naar pagina-ankers over het gebruik van ankers.

Visueel zichtbare skip-links kunnen hinderlijk overkomen voor niet-blinde bezoekers, omdat voor hen het nut ervan niet duidelijk is (en niet duidelijk blijkt, wanneer zij erop proberen te klikken). Bovendien belemmert het hun navigatie. Kortom, bezoekers die in staat zijn om te zien en een muis te gebruiken hebben geen skip-links nodig.

Om die reden zullen webontwikkelaars er de voorkeur aan geven dat skip-links visueel verborgen blijven voor niet-blinde gebruikers. Het verbergen van pagina-elementen, inclusief skip-links is te realiseren met CSS (Cascading Style Sheets).

Visueel onzichtbare skip-links zijn een oplossing voor seriële navigatieproblemen van blinden. Tegelijkertijd wordt het uiterlijk van de pagina voor zienden niet belemmerd. Motorisch gehandicapten die afhankelijk zijn van het tabben tussen links, schieten hier echter niets mee op, omdat zij geen skip-link waarnemen.

Webontwikkelaars kunnen besluiten om…

  • …motorisch gehandicapten op dit punt te negeren en skip-links visueel te verbergen via CSS
  • …skip-links visueel zichtbaar te laten en eventuele bezwaren van niet-blinde bezoekers te negeren
  • …skip-links alleen zichtbaar te maken wanneer ernaartoe wordt getabbed.

Naar boven

Goede volgorde: lange navigatielijsten na de hoofdinhoud

Veel websites tonen een lange lijst met navigatielinks aan de linkerzijde in pagina lay-out. Achter de schermen, in de HTML broncode, blijkt deze lijst met links vaak voor de hoofdinhoud te staan. Dit betekent voor gebruikers van schermleesprogramma’s en brailleleesregels – maar ook voor zoek-spiders, die eveneens webpagina’s op een seriële manier doorlopen – dat men eerst met een grote verzameling links wordt geconfronteerd voordat men bij de hoofdinhoud van de pagina aankomt.

Deze lijsten kunnen worden overgeslagen met behulp van skip-links, maar soms is het effectiever om ervoor te zorgen dat de volgorde van de inhoud van de pagina anders is: zorg dat de hoofdinhoud van de pagina zo hoog mogelijk in de HTML-broncode staat.

Dit principe is alleen van toepassing als er veel secundaire inhoud voor de hoofdinhoud staat. Een korte lijst met navigatielinks vóór de hoofdinhoud doet weinig kwaad en kan gewoon op zijn plaats blijven.

Op volgorde van belangrijkheid

Zoek-spiders redeneren als volgt: belangrijke inhoud komt het eerst voor op de pagina. Navigatie is volgens sommige webontwikkelaars uiterst belangrijk – en dat is ook zo – maar zelden is dat het belangrijkste op de pagina. Wat een bezoeker naar de pagina trekt, is de hoofdinhoud. De navigatie om daar vanaf een andere plaats bij te komen is ondergeschikt.

Regelmatig komen bezoekers via zoekmachines op individuele pagina’s terecht. In dat geval maken ze geen gebruik van de navigatie van de website.

Gerelateerde richtlijnen

  • R-pd.6.2: Zet de inhoud van de pagina in de HTML broncode op in volgorde van belangrijkheid.

De voordelen van een goede volgorde van pagina-inhoud

  • Zoek-spiders zullen de hoofdinhoud die bovenin het webdocument staat als zeer belangrijk beschouwen. Zoekresultaten zullen voor deze pagina gunstiger (en dus effectiever) zijn, dan wanneer er geen aandacht is besteed aan de volgorde van paginainhoud.
  • Bezoekers met schermleesprogramma’s en brailleregels zullen minder moeite hebben met de toegang tot de hoofdinhoud van de pagina. Ook gebruikers van oudere browsers, die onvoldoende ondersteuning bieden voor CSS, zullen baat hebben bij dit principe. Hoofdinhoud staat ook voor hen bovenaan de pagina, al missen zij een aantrekkelijke visuele lay-out.

Dankzij CSS (Cascading Style Sheets) kunnen de verschillende stukken inhoud vrijwel onafhankelijk van de volgorde in de HTML broncode in de lay-out worden geplaatst.

Seriële bereikbaarheid van pagina-inhoud

Het voorzien in een (visueel verborgen) skip-link boven aan het document, kan bezoekers met schermleesprogramma’s en brailleregels helpen om de hoofdinhoud over te slaan en snel bij de lijst met navigatie te komen. Ook kunnen hier enkele andere nuttige links worden toegevoegd.

Site-navigatie | Inhoudsopgave | Zoeken

Naar boven