Fabels en feiten

1. Het is niet mogelijk om aan alle webrichtlijnen te voldoen.
2. Van de webrichtlijnen mag je geen [vul hier een technologie in] gebruiken", of: "Web 2.0 en RIA (Rich Internet Applications) gaan niet samen met de webrichtlijnen.
3. De hele site voldoet aan de webrichtlijnen, alleen de content niet, want daar zijn de gebruikers verantwoordelijk voor.
4. Toepassing van de webrichtlijnen maakt een website duurder.
5. De webrichtlijnen vormen een projectrisico.
6. Als je één fout maakt voldoe je meteen niet meer aan de webrichtlijnen.
7. Het waait wel weer over met de webrichtlijnen.
8. Het is niet héél belangrijk, want er is geen sanctie als je niet voldoet.

1. Argument: "Het is niet mogelijk om aan alle webrichtlijnen te voldoen"

Dit klopt niet: er zijn inmiddels genoeg websites die aan alle webrichtlijnen voldoen. Het register van toegankelijke websites van Stichting Waarmerk drempelvrij.nl laat een overzicht zien van deze websites. In het register vindt u websites met drie soorten logo's. Het Waarmerk drempelvrij.nl bestaat namelijk uit drie niveaus: toegankelijkheid prioriteit 1, toegankelijkheid prioriteit 2 en webrichtlijnen. Bij de drie niveaus horen drie logo's. Het logo zonder sterren is prioriteit 1. Het logo met twee sterren is prioriteit 2. De websites met het logo met drie sterren voldoen aan de webrichtlijnen.

2. Argument: "Van de webrichtlijnen mag je geen [vul hier een technologie in] gebruiken", of: "Web 2.0 en RIA gaan niet samen met de webrichtlijnen"

Dit klopt niet: Elke technologie mag gebruikt worden, als er maar gelaagd is gebouwd. Gelaagd bouwen houdt in: zorgen dat een website ook nog werkt zonder alle extra's. Als een bezoeker alleen maar tekst kan zien (of laten voorlezen) en alleen een toetsenbord tot zijn beschikking heeft, moet hij de website nog steeds kunnen gebruiken. Dat betekent niet dat een interactieve Web 2.0 site met een mooie vormgeving niet meer kan. Al die verrijkingen moeten alleen als extra lagen bovenop deze basislaag worden gebouwd, iets dat heel goed mogelijk is.

3. Argument (van ontwikkelaar): “De hele site voldoet aan de webrichtlijnen, alleen de content niet, want daar zijn de gebruikers verantwoordelijk voor”

De ontwikkelaar heeft deels gelijk. Of de inhoud van de website aan de webrichtlijnen voldoet is voor een groot deel de verantwoordelijkheid van de webredacteuren. Maar ook de ontwikkelaar draagt hier aan bij:

• De ontwikkelaar moet zorgen dat het CMS (Content Management System) de webredacteur de mogelijkheid geeft om content te publiceren die aan de webrichtlijnen voldoet;
• De ontwikkelaar moet ook zorgen dat het CMS de webredacteur niet de mogelijkheid geeft om foutieve HTML-code in te voeren. Een onderstreep-knop in een editor zorgt bijvoorbeeld bijna altijd voor ongeldige code.
• De ontwikkelaar moet zorgen dat het CMS ingeplakte content uit bijvoorbeeld Microsoft Word opschoont, zodat er geen ongeldige HTML-code in de content blijft staan;
• De ontwikkelaar moet de redacteuren uitleggen hoe zij met de webrichtlijnen om moeten gaan, of adviseren dat zij een cursus volgen.

Tips voor redacteuren
Tips voor ontwikkelaars

4. Argument: "Toepassing van de webrichtlijnen maakt een website duurder"

Dit klopt niet: in veel gevallen kost het toepassen van de webrichtlijnen niet veel extra. Daarvoor moet u wel naar de lange termijn kijken, en de webrichtlijnen vanaf de start van het project meenemen.

Waarom hoeft een website die aan de webrichtlijnen voldoet niet méér te kosten?

• De webrichtlijnen zorgen voor een website van hoge kwaliteit, die lang meegaat. Kwaliteit kost altijd geld.
  De uitdrukking 'wie denkt dat kwaliteit duur is, weet niet wat gebrek aan kwaliteit kost' gaat ook op voor de webrichtlijnen. Een goede website laten bouwen kost altijd geld, want kwaliteit kost geld. U investeert in een website die toegankelijk en uitbreidbaar is en jarenlang mee kan gaan. Snel en goedkoop een website laten bouwen kan altijd, maar er is een grote kans dat die website dan niet werkt in alle browsers, langzaam laadt of onbruikbaar is op mobiele telefoons.
   
• De kosten om een site te laten toetsen zijn relatief gering. Een toetsing zorgt wel voor duidelijkheid over de kwaliteit van de opgeleverde website.
  Als u om kwaliteit vraagt, wilt u controleren of de leverancier kwaliteit levert. Daarvoor is het Waarmerk drempelvrij.nl zeer geschikt. Op de totale kosten van een webproject zijn de kosten voor toetsing meestal maar een klein percentage. Bekijk het onderdeel Toetsen of de website van Stichting Waarmerk drempelvrij.nl voor meer informatie.
   
• Goede leveranciers werken voor een groot deel al volgens de webrichtlijnen
  Het toepassen van webrichtlijnen hoeft voor een goede leverancier niet veel extra te kosten. Elke leverancier die meegaat met zijn tijd bouwt al volgens webstandaarden, zorgt voor betekenisvolle code en houdt structuur en vormgeving gescheiden. Zo voldoet hij al aan een groot deel van de webrichtlijnen.
   
• Webrichtlijnen zorgen vooral voor kosten als ze pas in de laatste projectfasen, of achteraf, worden toegepast.
  Als de webrichtlijnen pas in de laatste fasen van een project een rol gaan spelen kan het wel duur worden. Dan moet code die niet aan de webrichtlijnen voldoet achteraf worden gecorrigeerd. Dat kan een tijdrovende bezigheid zijn. Het aanpassen van bestaande websites is om die reden ook niet altijd een goedkope klus. 
  
  Het is daarom belangrijk de webrichtlijnen al vroeg in het proces een rol te geven, dus ook bij de initialisatie, de aanbesteding en de gunning. Dan kunt u met de opdrachtnemer duidelijk en contractueel afspreken dat er aan de webrichtlijnen wordt voldaan. Lees meer over webrichtlijnen en projectmanagement.
   
• Meer content betekent vaak ook meer kosten.
  Hoe meer content, hoe meer kosten. Daar is niets aan te doen. Het laten voldoen aan de webrichtlijnen van grote hoeveelheden content, en dan met name video's, animaties of pdf-bestanden, is een klus die tijd en dus geld kan kosten. Aan de andere kant hebben die video's, animaties en pdf-bestanden een doel: het informeren van uw bezoekers. Ervoor zorgen dat ál uw klanten de informatie op uw site kunnen zien en begrijpen is een belangrijke vorm van klantvriendelijkheid.

5. Argument: "De webrichtlijnen vormen een projectrisico"

Integendeel! Gebruik van de webrichtlijnen in een webproject vergroot juist de kans dat het project binnen de gestelde tijd en het gestelde budget wordt gerealiseerd. Door de webrichtlijnen te eisen en het opgeleverde resultaat te laten toetsen zorgt u er namelijk voor dat de leverancier een website van hoge kwaliteit bouwt.

Tips voor projectleiders om succesvol met de webrichtlijnen om te gaan:

• Zorg dat u zelf het nut en doel van de webrichtlijnen goed begrijpt.
• Geef de webrichtlijnen in alle fasen van het project een rol.
• Kies voor een opdrachtnemer (leverancier) die aantoonbare ervaring heeft met succesvolle toepassing van de webrichtlijnen. Het register van toegankelijke websites op de site van Stichting Waarmerk drempelvrij.nl is een goed begin. In dit overzicht is voor veel websites ook de naam van de bouwer opgenomen.
• Plan op verschillende momenten in het project controles in, en voer ze ook echt uit.
• Accepteer bij de formele oplevering het eindresultaat alleen als de leverancier kan aantonen dat de website aan alle webrichtlijnen voldoet. Maak een toets vast onderdeel van de werkzaamheden.

Meer tips voor projectleiders

6. Argument: "Als je één fout maakt voldoe je meteen niet meer aan de webrichtlijnen"

Dit klopt niet: bij de toetsing van een website wordt gekeken of het om een enkel foutje gaat (een incidentele fout), of om een structureel probleem. Bij veel controlepunten van de toetsing wordt een fout pas structureel genoemd (en dus afgekeurd), als het aantal gevonden fouten van dat type meer is dan 10 procent van het totaal. Bekijk het document voor evaluatie & sampling voor de details. In dit document is uitgelegd hoe een steekproef wordt samengesteld van de te toetsen website, hoe een inspectie verloopt en hoe de uitkomsten van de inspectie worden geïnterpreteerd.

7. Argument: "Het waait wel weer over met de webrichtlijnen"

Dat is niet waarschijnlijk. Met enige regelmaat zijn de webrichtlijnen onderwerp van discussie in de Tweede Kamer. De reden is dat bepaalde groepen van de bevolking worden buitengesloten doordat veel overheidswebsites onvoldoende toegankelijk zijn. De overheid zet steeds nadrukkelijker in op ICT, en het internet wordt steeds meer als belangrijk kanaal voor informatievoorziening en dienstverlening ingezet. Wanneer overheidswebsites niet voor iedereen even goed toegankelijk zijn, draagt dit bij aan de zogenoemde 'digitale kloof'.

In het verleden heeft zorg om die digitale kloof onder meer geleid tot een Kamermotie (Madsen/Fierens, april 2006), het Besluit Kwaliteit Rijksoverheidswebsites (ministerraad, juni 2006) de opname van de webrichtlijnen als prioriteit op het gebied van E-toegang in het Nationaal Uitvoeringsprogramma Dienstverlening en e-Overheid (NUP, dec. 2008).

Regelgeving omtrent webrichtlijnen

8. Argument: "Het is niet héél belangrijk, want er is geen sanctie als je niet voldoet"

De webrichtlijnen zijn ontwikkeld op verzoek van de leden van de Tweede Kamer. Zij hechten groot belang aan toegankelijkheid en kwaliteit van digitale (overheids-)informatie. De webrichtlijnen zijn dus heel belangrijk: informatie op het internet moet voor iedereen toegankelijk zijn.

Voldoen aan de webrichtlijnen is geen eis die wettelijk is vastgelegd. Er zijn daarom ook geen sancties bij niet voldoen. Wetgeving wordt door de Nederlandse overheid gezien als een zwaar beleidsmiddel, dat pas wordt overwogen als andere middelen niet het beoogde effect hebben. Andere middelen zijn bijvoorbeeld een kabinetsbesluit of een bestuurlijk akkoord. Beide bestaan voor de webrichtlijnen. Dat er geen sanctie is, betekent dus niet dat de webrichtlijnen niet belangrijk zijn. Door het kabinetsbesluit en het bestuurlijk akkoord hebben zowel de Rijksoverheid als de provincies, waterschappen en gemeenten afgesproken dat zij aan de webrichtlijnen gaan voldoen. Lees er meer over bij Regelgeving.

Toegankelijkheid van dienstverlening via internet is binnenkort wel vastgelegd in een wet. De Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte wordt in de loop van 2010 ook van kracht op goederen en diensten, inclusief dienstverlening via internet. Uw website mag dan dus niemand meer achterstellen, ook niet op grond van handicap.